Vào mùa mưa bão, những tiếng sấm sét đùng đoàng luôn là nỗi ám ảnh của nhiều gia đình. Sét đánh không chỉ phá hủy các thiết bị điện tử đắt tiền trong nhà mà còn đe dọa trực tiếp đến tính mạng của các thành viên và nguy cơ gây hỏa hoạn nghiêm trọng.
Dù nguy hiểm là vậy, nhiều gia chủ khi xây nhà vẫn băn khoăn: Chống sét cho nhà dân có cần thiết không? Nhà ở nông thôn hay thành thị thì cần lắp? Chi phí cho một hệ thống chống sét gia đình là bao nhiêu? Hãy cùng đi tìm câu trả lời khoa học và chính xác nhất từ các chuyên gia xây dựng ngay trong bài viết này.
1. Sét đánh nguy hiểm như thế nào đối với nhà dân?
Để biết có cần làm chống sét hay không, trước hết chúng ta cần hiểu rõ hai con đường mà sét có thể tấn công và phá hủy ngôi nhà của bạn:
-
Sét đánh trực tiếp: Sét đánh thẳng vào mái nhà, ban công, ống khói hoặc cây cối sát nhà. Dòng điện của tia sét có điện áp lên tới hàng triệu Volt và nhiệt độ bằng bề mặt Mặt Trời, có thể làm nứt vỡ bê tông, sập mái và ngay lập tức gây cháy nhà.
-
Sét đánh gián tiếp (Sét lan truyền): Sét đánh vào một cây xanh, đường dây điện hoặc đường dây điện thoại cách nhà bạn vài trăm mét. Dòng xung sét cực lớn sẽ lan truyền theo đường dây dẫn điện, dây cáp mạng đi vào trong nhà, làm cháy sạch các thiết bị đang cắm điện như tivi, tủ lạnh, điều hòa, máy tính… dù bạn đã tắt máy.
2. Lời giải đáp: Chống sét cho nhà dân có thực sự cần thiết?
Câu trả lời ngắn gọn là: CỰC KỲ CẦN THIẾT. Tuy nhiên, mức độ cấp bách sẽ phụ thuộc vào vị trí địa lý và cấu trúc ngôi nhà của bạn.
Nếu ngôi nhà của bạn thuộc một trong các trường hợp dưới đây, việc làm hệ thống chống sét là bắt buộc để bảo vệ tài sản và tính mạng:
a. Nhà cao tầng, biệt thự đứng độc lập
Nếu nhà bạn cao từ 3 tầng trở lên, hoặc là ngôi nhà xây cao nhất trong một khu vực (ví dụ nhà giữa cánh đồng ở nông thôn, biệt thự đơn lập trống trải), ngôi nhà của bạn sẽ trở thành “mũi nhọn” hút dòng điện từ các đám mây giông.
b. Khu vực có tần suất sét đánh cao
Một số vùng miền tại Việt Nam có địa hình đặc thù, tích tụ nhiều mây dông và có mật độ sét dày đặc vào mùa mưa (ví dụ các vùng trung du, ven núi, hoặc các vùng đồng bằng trống trải).
c. Ngôi nhà chứa nhiều thiết bị điện tử giá trị lớn
Trong thời đại công nghệ, một ngôi nhà dân thường sở hữu hệ thống thiết bị điện thông minh, camera giám sát, cửa cuốn, máy giặt, điều hòa… có tổng giá trị lên tới hàng trăm triệu đồng. Chỉ cần một tia sét lan truyền đi qua, toàn bộ hệ thống này có thể bị “nướng chín” chỉ trong 1 giây.
Hỏi: Nhà ở phố, xung quanh có nhiều nhà cao tầng hơn thì có cần làm chống sét không?
Trả lời: Xác suất bị sét đánh trực tiếp vào nhà bạn là rất thấp vì các tòa nhà cao tầng xung quanh đã đóng vai trò là cột thu lôi. Tuy nhiên, bạn vẫn có nguy cơ cao bị sét lan truyền làm hỏng thiết bị điện. Do đó, nhà ở phố có thể không cần làm cột thu lôi trên mái, nhưng rất nên lắp thiết bị chống sét lan truyền (SPD) ở tủ điện tổng.
3. Hệ thống chống sét cho nhà dân gồm những gì?
Một hệ thống chống sét toàn diện cho nhà ở gia đình thường được chia làm 2 phần độc lập nhưng bổ trợ cho nhau:
a. Hệ thống chống sét trực tiếp (Bảo vệ phần cứng ngôi nhà)
Gồm có:
-
Kim thu lôi (Kim hút sét): Lắp ở vị trí cao nhất trên mái nhà để “chủ động” hút tia sét về phía nó. Hiện nay người dùng thường chuộng kim thu sét hiện đại phát xạ sớm (ESE) có bán kính bảo vệ rộng.
-
Dây thoát sét: Đường dây cáp đồng thoát dòng điện từ kim thu sét dẫn thẳng xuống đất.
-
Hệ thống tiếp địa: Các cọc đồng được đóng sâu xuống lòng đất và liên kết với nhau bằng mối hàn hóa nhiệt để giải phóng dòng điện sét vào lòng đất một cách an toàn.
b. Hệ thống chống sét lan truyền (Bảo vệ thiết bị điện)
Hệ thống này sử dụng các thiết bị cắt lọc sét (SPD) lắp ngay sau Aptomat tổng của ngôi nhà. Khi có dòng điện cao áp từ bên ngoài tràn vào, SPD sẽ lập tức mở mạch để dẫn dòng điện thừa đó xuống hệ thống tiếp địa, bảo vệ an toàn cho tivi, tủ lạnh bên trong nhà.
4. Chi phí lắp đặt hệ thống chống sét gia đình khoảng bao nhiêu?
Chi phí làm chống sét hoàn toàn không quá đắt đỏ so với tổng chi phí xây dựng một ngôi nhà, nhưng giá trị bảo vệ của nó là lâu dài (trên 15 – 20 năm).
Dưới đây là mức giá tham khảo trên thị trường hiện nay:
-
Gói chống sét trực tiếp cơ bản (Dùng kim cổ điển): Dao động từ 5.000.000đ – 8.000.000đ (Thích hợp cho nhà cấp 4, nhà 2 tầng ở nông thôn).
-
Gói chống sét hiện đại (Dùng kim thu sét tia tiên đạo như Stormaster, Liva…): Dao động từ 12.000.000đ – 25.000.000đ tùy vào bán kính bảo vệ và độ cao của nhà (Thích hợp cho nhà ống 3-5 tầng, biệt thự).
-
Thiết bị chống sét lan truyền cho tủ điện: Có giá từ 2.000.000đ – 7.000.000đ tùy thuộc vào số pha và thương hiệu (Schneider, Panasonic, LS…).
5. Những sai lầm tai hại khi tự làm chống sét nhà dân
Rất nhiều gia đình vì muốn tiết kiệm chi phí đã tự mua vật tư về lắp đặt hoặc thuê thợ vườn không có chuyên môn làm sai kỹ thuật, dẫn đến việc “rước sét vào nhà”:
-
Hệ thống tiếp địa không đạt chuẩn: Điện trở đất của hệ thống tiếp địa chống sét bắt buộc phải dưới $10 \Omega$ (đo bằng máy chuyên dụng). Nếu đóng cọc quá nông hoặc đất quá khô cằn, sét đánh xuống không thoát được điện sẽ quay ngược trở lại phá hủy kết cấu nhà.
-
Đặt dây thoát sét quá gần đường dây điện gia đình: Dòng điện sét cực lớn khi đi qua dây dẫn có thể gây hiện tượng cảm ứng điện từ sang dây điện sinh hoạt, làm cháy nổ thiết bị bên trong. Bắt buộc phải đi dây thoát sét biệt lập bên ngoài tường.
Kết luận
Để trả lời cho câu hỏi “Chống sét cho nhà dân có cần thiết không?”, các chuyên gia khẳng định đây là hạng mục đầu tư “mua sự an tâm” hoàn toàn xứng đáng. Đừng để đến khi thiên tai xảy ra, gây thiệt hại hàng chục, hàng trăm triệu đồng và đe dọa đến tính mạng gia đình mới hối hận. Hãy chủ động lên phương án chống sét ngay từ khi thiết kế và xây dựng ngôi nhà của bạn!